Useddus . Natura
Mancai siat una biddixedda, tenit e allogat cun gelosia unu beni naturali meda interessanti. S’atentzioni est dereta prus a totu a su massissu de su Monti Arci chi Useddus bantat una parti importanti comenti, po esempru, sa prus manna ispraxidura basaltica de s’istrutura vulcanica. A pagus chilometrus dae sa bidda renniat, fintzas chena tocai, unu incueddu de padenti de s’Arroxiu, cun is ilixis becius suus, is mitzas e is ispenduleddas chi cun su sonu cosa insoru animant su padenti.
Usellus . Natura
Pur essendo un piccolo paese, possiede e custodisce gelosamente un patrimonio naturale molto interessante. L'attenzione è rivolta soprattutto al massiccio del Monte Arci di cui Usellus vanta una parte importante come, ad esempio, il più vasto espandimento basaltico dell'edificio vulcanico. A pochi chilometri dal paese regna ancora inalterata l'area boschiva di S'Arrosciu, con i suoi vetusti lecci, le sorgenti e le piccole cascatelle che con il loro rumore animano il bosco.
In custu paradisu naturali agatant acuju su sirboni, su schirru, su pisittu aresti e medas àteras ispetzias de pillonis, in mesu a custus su picapica e sa piga, mentris in artu meda si iscerat sa puba niedda de su crobu, sa tzioddia e su tzerpedderi, chi citius furriotant ispetendi de cassai cosa de pappai.
In questo paradiso naturale trovano dimora il cinghiale, la martora, il gatto selvatico e numerose specie di uccelli, tra i quali il picchio e la ghiandaia, mentre ad alta quota si scorge la nera sagoma del corvo imperiale, la poiana e il gheppio, che silenziosi volteggiano in attesa di catturare la preda.
Su pranu basalticu de Santa Luxia, chi a bentuestu oprigat sa bidda, si ndi pesat po 450 m dae su s.l.m. Innoi, anca su mudregarju, in beranu regallat bisionis luxentis ammesturadas de fragus bellus e caloris e is matas funt spumadas dae su bentu, is pillonis agatant proigu in is paulis de Pauli Pìbera, Pauli su Quaddu e Pauli Arba. Benadroxus chi in tempus de candu proit ricint s’acua a ui a su calai de su soli si ddui sprigant is tintas calentis de su scurigadroxu.
Il tavolato basaltico di Santa Lucia, che da nord ovest protegge il paese, si erge a 450 m s.l.m. Qui, dove la macchia a cisto, in primavera regala splendide visioni miste di profumi e colori e gli arbusti sono spazzolati dal vento, l'avifauna trova ristoro negli stagni temporanei di Pauli Pibera, Pauli su Quaddu e Pauli Arba. Acquitrini che durante la stagione piovosa accolgono l'acqua dove al calar del sole si riflettono le tinte calde del tramonto.
Is arutas de s’Aruta Funtana Murta, s’ Aruta is Pillonis, Is Arutas de Scaba s’agantant a suta de su pranu, prontas a riciri e oprigai animalis e òminis dae s’antena de su tempus. S’isprufundu de Trassinas s’aberrit in su margini de sa roca de sa giara vulcanica: est una funguda isperradura chi acarropat s’acua proina e alimentat is mitzas chi ddui funt a suta.
Unu capitulu a parti minexit sa presèntzia de su cerbu sardu, torrau a poni pagu annus fait a intru de su incueddu de Campu Massidda gestiu dae s’Enti Forestas. Otu esemplaris, furuncus e reselosus, rolliant in su matedu basciu de unu padenti luxenti, chi a càmbiu de su bonu coru suu, pedit isceti su respetu e s’amparu de s’òmini.
Le grotte di Sa Rutta Funta' Mutta, Sa Rutta is Pillonis, Is Aruttas de Scaba si trovano sotto l'altopiano, pronte ad accogliere e riparare animali ed uomini dagli umori del tempo. Il baratro di Trassinas si apre sul ciglio roccioso del pianoro vulcanico: è una profonda fenditura che raccoglie le acque piovane e alimenta le sottostanti sorgive.
Capitolo a parte merita la presenza del cervo sardo, reintrodotto da pochi anni all'interno dell'area di Campu Massidda gestita dall'Ente Foreste. Otto esemplari, furtivi e sospettosi, si aggirano nel sottobosco di una splendida foresta che, in cambio della sua generosità, chiede solo il rispetto e la protezione dell'uomo.